Blog Prawo karne

Ograniczenia swobody umów

9 grudnia 2016 / Kategoria: Prawo w biznesie
radca prawny, Fundator
Zbigniew Machowski

Zasada swobody umów (inaczej zasada swobody kontraktowania) to jedna z fundamentalnych norm rządzących prawem cywilnym. Zgodnie z art. 353 ust. 1 k.c. „strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego”. 

W myśl tej zasady strony mają swobodę nie tylko wyboru kontrahenta, ale także takiego kształtowania wzajemnych stosunków umownych, które są zgodne z ich wolą i w najlepszy sposób odpowiadają ich interesom, przy założeniu pewnych ograniczeń.

Podchodząc do konstruowania umowy między stronami należy pamiętać o ograniczeniach, które wynikają wprost z ww. artykułu. Treść lub cel kreowanego stosunku prawnego nie mogą sprzeciwiać się jego właściwości, ustawie oraz zasadom współżycia społecznego. W przeciwnym razie zastosowanie znajduje art. 58 k.c., który implikuje nieważność takiej umowy.
Przez zgodność zapisów z właściwością stosunku prawnego należy rozumieć respektowanie podstawowych elementów konkretnego stosunku prawnego, więc taką konstrukcję zapisów umownych, które uwzględnią specyfikę danego rodzaju umowy. Złamaniem tego wymogu będzie przykładowo ustalenie odpłatności w umowie użyczenia.

Sprzeczne z ustawą będą takie umowy, które nie przestrzegają porządku prawnego wynikającego z wszelkich powszechnie obowiązujących aktów prawnych, a zatem nie tylko kodeksu cywilnego. Przykładowo prawo handlowe akceptuje wyłącznie określone typy spółek dla niektórych obszarów działalności gospodarczej. Złamanie ograniczenia związanego ze zgodnością z ustawą skutkuje nieważnością zawartej umowy, wyjątkowo nieważnością częściową (gdy stanowi tak przepis szczególny).

Przez zasady współżycia społecznego rozumiane są normy, które nie dają się zamknąć w żadnym przyjętym oficjalnie katalogu. Odwołują się one do zasad uniwersalnych opartych na uczciwości, sprawiedliwości czy rzetelności i pozwalają na kształtowanie prawnej rzeczywistości w ramach tzw. dobrych obyczajów. Ograniczenie to ma szczególne znaczenie w umowach między przedsiębiorcami a konsumentami, gdzie nierzadko trudno zachować równowagę między stronami i odpowiednio zabezpieczyć interesy strony słabszej.

Zasada swobody umów w znacznym stopniu ułatwia funkcjonowanie przedsiębiorców i kształtowanie ich wzajemnych relacji. Należy jednak mieć na uwadze jej ograniczenia. Nieprawidłowe zapisy umowy mogą skutkować jej nieważnością i prowadzić do niewyobrażalnych konsekwencji. W gąszczu przepisów prawnych warto skonsultować zapisy umowy z kompetentnym specjalistą.

Najważniejszą zaletą zasady swobody umów dla przedsiębiorców jest brak rygorystycznych wymogów formalnych, co oznacza, że umowę można zawrzeć również w formie ustnej.

 

Artykuł przygotowany był w ramach wtorkowego cyklu artykułów prawnych w dzienniku Kurier Szczeciński.

Tagi:

biznes doradca biznesowy doradztwo biznesowe prawo w biznesie przedsiębiorstwo

Komentarze (0)

Dodaj

Podobał Ci się ten artykuł? Zapisz się do newlettera!

My też nie lubimy spamu dlatego obiecujemy wysyłać Ci tylko wartościowe treści.

Masz pytanie?

Zadaj je autorom